Serwer dedykowany, VPS czy cloud: koszt operacyjny i ryzyko
Log z Black Friday: ruch sklepu skoczył z ~200 req/s do ~2 500 req/s, VPS z 2 vCPU wskoczył na 95% CPU i zaczął zwracać 504, co wymusiło natychmiastową decyzję architektoniczną.
scena i pierwsze symptomy
Była ładna kumulacja: piki wejść, wzrost zapytań do bazy oraz wolne I/O. VPS zachował izolację, ale nie miał rezerwy CPU ani headroomu I/O — workerzy się dławią, timeouty rosną, a cache nie nadąża. 504 pojawiały się w logach szybciej niż powiadomienia o sprzedaży. To nie jest „złe szczęście”, to brak zapasu projektowego.
porównanie nie tylko mocy — TCO i ryzyko biznesowe
Na papierze VPS jest tańszy — płacisz za część maszyny. W praktyce liczy się cały koszt: czas zespołu na interwencję, koszt utraconych transakcji przy SLA 99,9%, backupy, monitoring, i ewentualne migracje w pośpiechu. Przykład prosty: kilka godzin 504 w godzinie szczytu oznacza utratę marży i klientów, co potrafi przekroczyć miesięczny rachunek za większą instancję chmurową.
Chmura publiczna (EC2 i odpowiedniki) daje autoskalowanie i szybkie provisioning — płacisz za wygodę i operacyjność. Serwer dedykowany ma najniższy koszt jednostkowy CPU/IO przy stałym, wysokim obciążeniu, ale przerzuca na ciebie odpowiedzialność za sprzęt, sieć i procedury operacyjne.
ukryte koszty — liczby, których nikt nie lubi liczyć
Przerwę w sprzedaży liczysz nie tylko jako procent konwersji. Do listy dopisz: czas inżyniera (rozgrzebanie stosu, rollback, walka z cache), koszty przywracania backupu, ewentualne opłaty za nadmiar ruchu w chmurze przy niespodziewanym skoku, i ryzyko korupcji danych przy braku ECC. O inwestycji w pamięć ECC pisałem już szerzej i tam znajduje się praktyczne wyjaśnienie, dlaczego to nie jest fanaberia: inwestycja w pamięć ECC.
kiedy co ma sens (patrząc przez pryzmat ryzyka, nie tylko ceny)
VPS: sensowny dla małych sklepów z przewidywalnym ruchem i ograniczonym budżetem.
Chmura publiczna: sensowna gdy potrzebujesz autoskalowania, krótkiego czasu reakcji na obciążenie i gotowych usług (load balancer, managed DB, monitoring). Płacisz za elastyczność i SLA operatora.
Dedykowany: sensowny gdy ruch jest wysoki i przewidywalny oraz masz zasoby operacyjne do utrzymania serwera. Przy stałym ruchu rzędu tysięcy req/s dedykowany potrafi obniżyć koszty jednostkowe i dać lepsze I/O niż ta sama cena w multi-tenant.
Mikro‑wspomnienie z praktyki: migracja klienta z Poznania z VPS 2 vCPU na dedykowany w trakcie dużej wyprzedaży. Przed migracją 95% CPU i błędy 504, po migracji stabilne czasy odpowiedzi i odzyskana marża — koszt serwera zwrócił się w ciągu jednego tygodnia intensywnych promocji.